Άγχος, αιτιακή απόδοση και περιγραφή του πόνου σε κεφαλαλγικούς ασθενείς

Μαλεγιαννάκη Αμαρυλλίς - Χρυσή1, Γιαζκουλίδου Αικατερίνη2, Δερμιτζάκης Εμμανουήλ3, Γεωργιάδης Γεώργιος3, Τσίπτσιος Ιάκωβος3

1 Τμήμα Ψυχολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ.
2 Α' Ψυχιατρική Κλινική, Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»
3 Νευρολογική Κλινική, ΕΣΥ, Γ.Ν. «Παπαγεωργίου»


Οι επιπτώσεις της κεφαλαλγίας στην ποιότητα ζωής των ασθενών καθορίζονται από τη σύνθετη αλληλεπίδραση ψυχολογικών και βιολογικών διεργασιών που λαμβάνουν χώρα στο άτομο. Στόχος της παρούσας έρευνας ήταν η μελέτη σε ένα δείγμα 35 ασθενών με κεφαλαλγία:
α) της επίδρασης του άγχους ως στοιχείου προσωπικότητας στις αιτιακές αποδόσεις που κάνουν οι ασθενείς για την προέλευση του πόνου τους,
β) της επίδρασης πιθανών στρεσογόνων παραγόντων (ένταση πόνου, ποιότητα ύπνου, επαγγελματική ενασχόληση, ιατρικό ιστορικό) στο αντιλαμβανόμενο άγχος και
γ) του λεξιλογίου με το οποίο οι κεφαλαλγικοί ασθενείς περιγράφουν τον πόνο τους.
Για τη μέτρηση του άγχους ως μόνιμο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας χορηγήθηκε στους ασθενείς το Ερωτηματολόγιο Άγχους των Spielberger, Gorush και Lushene (1970), ενώ με ατομική συνέντευξη καταγράφηκαν οι πεποιθήσεις των ατόμων για την αιτία του πόνου τους, καθώς και η παρουσία των στρεσογόνων παραγόντων. Τέλος, κλήθηκαν να επιλέξουν μέσα από ένα λεξιλόγιο πόνου τις λέξεις εκείνες που περιγράφουν τον πόνο τους. Το λεξιλόγιο αυτό χρησιμοποιήθηκε στη διαδικασία προσαρμογής του Ερωτηματολογίου McGill για την Καταγραφή του Πόνου (Melzack & Torgeson, 1971) στην ελληνική γλώσσσα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική επίδραση του άγχους στις αιτιακές αποδόσεις των ασθενών για την πηγή του πόνου. Ειδικότερα, οι ασθενείς που δεν έχουν άγχος αποδίδουν συχνότερα την κεφαλαλγία τους σε άγνωστη αιτία ή σε σωματικά αίτια (κόπωση, ελλιπής ύπνος), ενώ οι ασθενείς με άγχος αποδίδουν συχνότερα την κεφαλαλγία τους σε ψυχολογικά αίτια (άγχος, νεύρα, κακή διάθεση). Από τους στρεσογόνους παράγοντες μόνο η ποιότητα του ύπνου παρουσίασε σημαντική επίδραση στο αναφερόμενο άγχος των ασθενών. Ύπνος με εφιάλτες ή μικρότερης διάρκειας ύπνος οδηγεί σε υψηλότερες αναφορές άγχους από τους ασθενείς. Τέλος, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον πόνο οι κεφαλαλγικοί ασθενείς δείχνει να συνοψίζεται σε δύο βασικές ομάδες περιγραφών: περιγραφές στις οποίες προεξάρχει η υποκειμενική δυσφορία («ενοχλητικός» και «αφόρητος» πόνος) και περιγραφές που περιλαμβάνουν κυρίως σωματικά σημεία κόπωσης («εξαντλητικός» και «κουραστικός» πόνος).